T-G

a)Taragoña tente firme,

o Araño xa caeu,

Asados está a temblar*

co susto que lle meteu. RV

b)Taragoña tente en pé

que Araño xa se tumbou,

e Asados quedou temblando*

co susto que se levou. CH

Téñocho ollo botado,

heime de casar contigo

ou non hei de ser casado. Ms.2[1]

Teño lanchas, teño redes

e teño peixes no mar,

teño unha moza bonita,

xa non quero traballar. BOUZA BREY 1

Teño un amor en Rianxo

e outro en Vilagarcía,

para ir ver ós meus amores

teño que cruza[-la]r a ría. RV

Tes moito garbo co mozo[2];

pódelo meter nun saco

que non cho leve o raposo. Ms.2

Tiveches catorce noivos

e cinco máis dezanove;

o que se case contigo

traballadiña che colle. BOUZA BREY 1

Toca, pandeireta, toca,
senón heiche de rachar,
xa que me custastes os cartos
axudamos a ganar. Ms.3

Todos me din que me caso,

xa me dan o parabene,

todos me din que me caso,

pero non me din con quene[3]. BT

Toleas pola peneira,

toleas por peneirar,

toleas por ter amores

e non sabes namorar. BS

---

[1] Em BS: Téñoche o ollo botado,/ has de ser miña muller/ ou non hei de ser casado./

[2] Ter em conta para a rima o seseio próprio da Galiza.

[3] Em nota a roda pé, os compiladores aclaram: «Del archivo del coro Cántigas da Terra, de La Coruña. Consta como de "Taragoña (Coruña)".»

Em BS: Todos me din que me case,/ todos me din que vou ben;/ todos me din que me case,/ pero non me din con quen./

S-G

Sabe Dios* dentro dun ano

donde estará o meu corpo,

ou aquí ou noutro lado

ou na sepultura morto. Ms.1

Santa Xusta de Moraña

tres anos foi muiñeira;

gastaba xestas de palma,

trabadoiras[1] de oliveira. BS

Se o mar fora de leite
e o monte tuvera* broa,
moito tiñan que comer
os zapateiros de Noia. Ms.3

Sei cantar e sei bailar,
sei tocar a pandeireta,
que ma [a]prendeu miña nai
a conta dunha peseta. Ms.3

Sei cantar e sei bailar,

todo se me dá de man,

tamén sei sachar o millo

polo mes de san Xoán. Ms.2

Sempre andas: — Voume, voume.

Xa te podías ter ido.

Si te foses hai un ano

xa me tiñas esquencido. Ms.1

Señor San Bartolomeu

feito de pau de laranxo,

quen che mandou dar pintura

foi o cura de Rianxo. BOUZA BREY 1

Señor San Bartolomeu

feito de pau de sanguiño,

líbrame, Santo bendito

do lobo de Rianxiño. BOUZA BREY 1

a) Señor San Bartolomeu

que estás no medio da Ría,

que unha banda tés Rianxo

e de outra Vilagarcía. BOUZA BREY 1

b) Santo San Bartolomé*

está no medio da ría;

a un lado ten a Rianxo

e a outro a Vilagarcia. C 1

Seis parroquias ten Rianxo,

dúas delas interiores,

as outras bañas o mar

polos seus alrededores*. CH

Se o río de Té

fora de coñá

mais de catro mozos

irían alá. BOUZA BREY 1

Si che gustan as morenas
e as roxas che gustan máis,
tanto aquelas como as outras van,
todas van, todas van. XG

Si chove, deixa chover,

se orballa, deixa orballar,

que eu ben sei dun abriguiño

onde me hei de ir abrigar. BS

Son as mozas de Rianxo,

son as mozas rianxeiras,

como mazáns coloradas,

feituquiñas como peras. CH

---

[1] Trab[v]adoira: Pequeña compuerta o placa de madera que cierra el bucil del molino, impidiendo el paso del agua. Diccionario galego-castelán e Vocabulario castelán-galego, A Coruña, Moret. 1979

R-G

Repinica no pandeiro;

non rompe, que é deste ano,

polo pelexo n’hai duda*,

que é pelexo de escribano. BT

Rianxiñas, rianxeiras,

rianxiñas de Rianxo;

rianxeiras son aquelas

que van polo mar abaixo. C 1

Rosiña andaba descalza,

Rosiña porque quería,

a casiña do zapateiro

Rosiña ben a sabía. Ms.1

Q-G

Quen che me dera, meniña,

no canaval do teu pai!

Non che había de valer

o chamar polo teu pai. BOUZA BREY 1

Quen te dixo a ti cativo

que eu me quería casar,

contigo, nin polo menos,

primeiro me hei de enterrar. Ms.2

a) Quérenme as nenas de eiqui

e as da banda de Leiro,

se me collen en Rianxo

berraranme en Abanqueiro. BOUZA BREY 1

b) Quérenmas nenas de aquí

e as da banda de Leiro

e se me collen por Rianxo

reñeranme en Abanqueiro. CPG

Que Rianxo é a máis poboada

iso sabémolo ben,

sendo a parroquia de Isorna

a que menos veciños ten. CH

Queridiña dóenche os ollos,

tamén che me doen os meus,

iralos lavar ó río

donde a troita lava os seus. Ms.1

— Queridiña, ergue e vaite.

— Como me hei de ir queridiña,

como me hei de ir e deixarte. Ms.1

Quixera por un anaco,

ser gancho do teu arete,

para decirche baixiño

en que inferno me meteches. BS

P-G

Para bailar e cantar

xa Rianxo ten a sona;

para rapazas bonitas

vivan as de Taragoña. BOUZA BREY 1

Para cantar e bailar

xa Bealo ten a sona

e para beber pola bota

o borracho de Taragoña. RV.

Para cantar e bailar

o Araño ten a sona,

para beber pola bota

as mozas de Taragoña. RV.

Para domingo que ven

van as miñas monecións,

agora vanse acabando

as miñas conversacións. Ms.1[1]

Para pan de trigo Caldas

para molete, Padrón,

para nenas que dan xenio,

as de San Pantaleón. CPG

Pasaste e non falastes

co fuxiño ribirado,

aínda cha de vir o tempo,

de falares con coidado. Ms.2

Pasei o mar da Marola

queridiña por che ver,

pasei o mar da Marola

a punto de me perder...!

Pasei pola túa porta,

mirei que estabas facendo

as papas nunha tixola,

hai que muller de goberno! Ms.2

Paxariño, gorrión,

onde vas faguer o niño?

Á horta do señor cura

no primeiro ramalliño. BS

---

[1] Em Bouza Brey 1: Heime de casar no Louro,/ no Louro cunha louriña, /Nosa Señora de Louro/ ten de ser miña madriña. Bouza Brey recolhe esta cantiga em Taragonha.

O-G

O aire que che levou

meu irmán para Marín,

o aire que che levou

púdome levar a min. Ms.1

O amor da costureira

era papel e mollouse,

agora costureiriña

o teu amor acabouse. Ms.1[1]

O cantar do arrieiro

é un cantar moi baixiño,

cántano en Ribadavia

e resoa no Carballiño. Ms.1[2]  

O caravel cando nace

chámanlle caraveliño,

as fillas do Sr. Cura

chámanlle a seu pai padriño. Ms.1

O cariño que che teño

e máis o que chei [che hei] de ter

cabe na casca dun ovo

inda no a [non a] ha de encher. Ms.1

O corazón dunha pulga

quen o soubera guisar,

tiña xantar e merenda

e cea para cear. Ms.1

O crego chamoume Rosa,

eu chameille sorralleiro,

dixo que me ha de enterrar

ao pé do seu limoeiro. BS

O crego chamoume Rosa

e eu também lle respondín;

— Destas rosas, señor cura,

non llas hai no seu xardín. BS

O cura chamoume Rosa,

eu tamén lle respondín:

a)— Unha rosa como esa

non a ten o seu xardín. Ms.1

b)— Desta rosa señor cura

non as ten no seu xardín. Ms.2

O cura da Escravitú*

non é cura nin señor,

que confesou a criada

debaixo dun cobertor. BS

O Cura de Taragoña

ten unha ducia de amas,

tres Marías, tres Antonias,

tres Pepas, tres Xulianas. C 1

O gaiteiro de Soutelo

foi tocar a Redondela,

perdeu a gaita no monte

agora chora por ela. Ms.1

O gaiteiro toca a gaita,

a muller o violín,

os fillos as castañetas,

na miña vida tal vin[3]! BT

Olliños de mirar doce,

olliños de mirar forte:

olliños que me dan vida,

olliños que me dan morte. BS

Olvidásteme por pobre,

eu por rico che deixei,

mais vale pobre honrado

que un rico de mala lei. Ms.1[4]

O mar enche para arriba

e devala para baixo,

así fai quen ten amores

a) desa vila de Rianxo. Ms.1

b) nesta vila de Rianxo. C

O meu amor é celoso

non quer que fale a ninguén,

hai que cara de cochino

que reprendida me ten. Ms.1

O meu amor non me fala,

sei que o ten de grandeza;

como é un rapaz novo,

dálle o aire na cabeza. BS

O meu home vai na feira,

vai na feira das culleres,

si mo viras por alá

tíramo de antre as mulleres. BS

O pasar o regueiriño

díxenche que si, que si;

o regueiriño pasado

catro cornos para ti. BOUZA BREY 1

O paxaro da María

anda nas miñas cireixas:

— Come, paxariño, come

veremos as que me deixas. BOUZA BREY 1[5]

O paxaro de María

foime ás uvas o bacelo;

todos os paxaros ten pruma

o de María ten pelo. BOUZA BREY 1

O prixel é miudiño

foi medido na balanza,

cantas mulleres se perden

pola moita confianza. Ms.1

Orapún catapún, Maruxiña,

orapún catapún e máis ben,

nin o pai nin a mai nin a filla

nin cantas Maruxas ten. BT

O río cando vai cheo

leva carballos e follas,

tambén podía levar

as língoas murmuradoras. BS

Os de Noia son borrachos,

os de Muros aloqueiros[6],

os de Fisterra son mouros,

e os do Son son bucheiros[7]. CPG

O vento que che levou,

meu irmán, para Marín,

o vento que che levou

púdome levar a min.

---

[1] Também em CH

[2] Em BS: O cantar do arrieiro/ é un cantar moi baixiño,/ si se canta en Ribadavia/ resoa no Carballiño./

[3] Em nota a roda pé, os compiladores aclaram: «Del archivo del coro Cántigas da Terra, de La Coruña, donde figura como Pandeirada de Muxía. El fa sostenido que aparece tres veces en el estribillo es natural en una versión, por lo demás idéntica a ésta, que nos cantó Alfonso R. Castelao.»

[4] Em BOUZA BREY 1: Olvidácheme por probe,/eu por rico che deixei;/vale máis probe honrado/que un rico de mala lei.

[5] Em BB 1: O paxaro de María/anda nas miñascereixas,/come, paxariño, come…/¡Veremos cantasme deixas/.

[6] Aloqueiro: Adj. Lugar pantanoso em que se detêm as águas. www.estraviz.org

[7] Bucheiro: s. m.  Aquele que tem por hábito comer qualquer cousa com o pretexto de beber. www.estraviz.org

N-G

Na festa de Guadalupe

non me quixeste bailar;

tes moito arruallo[1] nena

pero non te has de casar. CH

Na miña vida tal vin,
un gato nunha ventana*
a tocar un violín. Ms.3

No* me quites o cu das pallas,

no* me sentes o cu no chan,

que teño a cousiña fresca

e sequiña do verán. CH

Non chas quero, non chas quero,

nabizas do teu nabal;

non chas quero, non chas quero,

que me poden faguer mal. BS

Non me lembres Taragoña

terra onde eu nacín,

lémbrame a fonte do Grolo,

auga que eu de ela bebín! BOUZA BREY 1

Non quero ser muiñeiro

nin varre-lo trimiñado,

porque alá no outro mundo

piden conta do roubado. BS

No outro lado do río
teu pai comprou unha viña,
nin a cava, nin a poda,
nin tampouco a vendima. Ms.3

Nosa Señora da Barca

ten uns zapatiños brancos,

as mozas de Camariñas

vanllos ver os días santos. BOUZA BREY 1

---

[1] Arrualho: S.M. Altivez, soberba, orgulho. www.estraviz.org